√1001 Tembung Dasanama Beserta Pengertian dan Fungsi

Selain tembung kerata basa dan rurabasa, Suku Jawa masih memiliki jenis tembung lain yang disebut dengan tembung dasanama.

Berikut ini akan dijelaskan apa itu tembung dasanama, apa fungsinya, berapa jenisnya dan contoh contohnya.

Pengertian Tembung Dasanama

Tembung dasanama adalah persamaan istilah suatu kata dalam bahasa Jawa yang memiliki makna sama atau hampir serupa.

Dasanama hampir sama dengan sinonim, hanya saja isinya lebih kaya. Dikatakan lebih kaya karena dalam satu kata atau tembung dapat memiliki sinonim lebih dari tiga.

Hal ini juga berkaitan dengan asal kata tembung Dasanama. Dasa artinya sepuluh, sedangkan nama artinya sama, nama. dasanama artinya sepuluh nama.

Namun yang perlu diperhatikan, tembung Dasanama tidak selalu memiliki sinonim dengan jumlah sepuluh, karena beberapa ada yang sampai 20 sinonim, namun beberapa juga ada yang hanya tiga.

Singkatnya, kata sepuluh hanya digunakan sebagai ‘isyarat betapa banyaknya’.

Penjabaran diatas sesuai dengan pengertian Dasanama dalam Bahasa Jawa:

Dasanama yaiku jeneng pirang-pirang kang tegese padha utawa meh padha (jenenge liya).

Tembung dasanama muncul karena adanya perbedaan penyebutan kata dalam beberapa daerah di Jawa. Selain itu, Bahasa Jawa memiliki banyak memiliki tingkatan mulai dari basa ngoko kasar sampai basa krama untuk keraton. Sehingga akan ada perbedaan penggunaan sebutan untuk kata tertentu.

Orang Jawa sangat memperhatikan tutur kata mereka. Apakah pantas atau tidak, apakah luwes atau tidak untuk lawan bicaranya.

Fungsi Dasanama

Tembung tembung Dasanama digunakan dalam karya sastra seperti dalam tembang, geguritan, parikan dll.

Dasanama juga digunakan dalam percakapan sehari hari untuk memperhalus kata dan untuk mempermudah penyampaian.

Khusus bagi orang yang membuat tembang-tembang, mereka harus benar benar menguasai atau bahkan hafal tembung tembung dasanama untuk mengatur jatuhnya guru lagu.

Jenis Tembung Dasanama

Istilah atau kata yang ber-dasanama dalam bahasa Jawa sangat beragam, diantaranya:

  1. nama-nama tokoh pewayangan
  2. hewan
  3. penanggalan
  4. tempat
  5. hingga istilah umum yang berupa kata kerja dalam percakapan sehari-hari.

Kamus Tembung Dasanama Lengkap

Berikut kamus tembung dasanama lengkap yang telah dirangkum oleh Sastra.org. Kamus dibawah ditulis campur untuk jenisnya, namun telah diurutkan menurut urutan alfabet.

A

  1. Akèh =akwèh, kèh, kwèh, ripah, gung, agung, waha.
  2. Aku =amba, ngong, ingong, ingwang, ulun, patikbra, katengong, ingsun, kawula, manira, robaya.
  3. Ala =dur, durta, juti, durstha, dusta, kunjana, durniti, durlaksana.
  4. Alas =wana, bana, tarataban, girang, lirang, utan, baga, wulusan, wêlahan, wanawasa, wanadri, jênggala, kênana.
  5. Alêm =astawa, alêmbana.
  6. Alis =drasthi, rasthi, siratmaja, hêning, dahya.
  7. Alus =mrêdu, wrêdu, mardawa, wèdi, widigda, sudha, tanu.
  8. Ambêkan =napas, huswa, swasa, huswasa.
  9. Anak =suta, putra, sunu, yoga, siwi, wêka, tanaya, atmaja, siwaya, ja, patut, banu.
  10. Angin =riwut, bajra, sindhung, anila, bayu, aliwawar, tata, barat, samirana, wirayang.
  11. Aran =ngaran, kêkasih, panêlah, juluk, parab, panêngran, wêwangi.
  12. Arêp =arsa, apti, ayun, arsi, yun, hyun.
  13. Asu =sona, srênggala, basu, anjing, swa, kuwaka, cêmêra, kicika, purisika, calura.
  14. Asor =adama, dama, sudra, ina, kumadama, pidak-pêdarakan.
  15. Asri =raras, rarasrum, sri, lêngêng, lawen, amêr, rêsmi.
  16. Ati =budi, ambêk, manah, galih, driya, praya, budaya, nala, prana, drana, tyas, wardaya, angên-angên, cita, sangka.
  17. Awang-awang =akasa, ambara, antarala, antariksa, awiyat, dirgantara, boma, gagana, tawang, widik-widik, namu-namu, jumantara, udara, ardya.
  18. Awak =wak, lingga, dhiri, raga, angga, deha, badan, tubuh, sulaksana.

B

  1. Bagèkake =nambrama, ngacarani, sambrama.
  2. Bagus =sigit, pêkik, jênthara.
  3. Bala =wadya, tantra, brêtya, balakuswa, wadyabala, wrahatbala, wadu.
  4. Balung =tosan, tulang, walung, asthika, dalêngka, sadhi.
  5. Bantal =karangulu, lêmpir, kajangsirah, suraga.
  6. Banthèng =andaka, nandaka, go, gawindra, gurisa, angun-angun, sarawa, jawidha, gawala.
  7. Banyu =we, tirta, warih, har, sindu, wayi, tuban, hèr, amêrta, arjuna, udaka, sangara, jala, jahni, jahnawi, jahning.
  8. Bangêt =antya, asru, arda, mandra, lwih, dahat, sakamantyan, tan sipi.
  9. Bangke =wangke, pratipa, parasu, watangga, sawa, kunarpa, kuwanda.
  10. Barat =angin, anila, bajra, maruta, pawana, samirana, bayu, sindhung, panca-ura, prabancana, pracandha, prahara, ata, gati, indri, margana, lesus, erawati, pratipa.
  11. Beda =pae, wanèh, bènèh.
  12. Bêbaya =bêncana, wèsthi, wancana, bema.
  13. Bêdhil =sanjata, saragni, brahmastra, mêrcukala, bahnija, warahas.
  14. Bêcik =adi, adya, ayu, sae, tama, ajêng, yogya, darma, arja, pênêt, santa, pelag, suba, tulyasri, yoga.
  15. Biyèn =dhihin, dhingin.
  16. Biyung =babu, biyang, rena, ibu, umi, wibi, indhung, darani, puyêngan, bibi.
  17. Bilahi =tiwas, wèsthi, pringga, durgama, pataka, parjaya, kasmala, pakewuh, pinun, laya, cilaka.
  18. Blêdhèg =bajra, gêlap, guntur, wrahaspati, erawati, mrêtyu, bahnindra, sirwa.
  19. Bumi =mandhala, dharana, maetala, buwana, basundara, basundari, pratyana.
  20. Bungah =harsana, arsaya, tustha, arsa, wijah, gambira, lalita, girang, enggar.
  21. Buta =danawa, danuja, ditya, diyu, wil, rasêksa, rasêksi, kalana, yaksa, kala, asura, dyani.
  22. Bojo =somah, suwami, garwa, grha, kalulut, kucumbi.
  23. Bodho =punggung, pingging, jugul, dama, kumprung.
  24. Bocah =rarya, wala, larya, walaka, rare, lare.

C

  1. Cangkêm =lesan, nana, panglinga, dukara.
  2. Cangklakan =kèlèk, goswa, kadakya.
  3. Cacad =ina, mala, cêla, cintra, ceda.
  4. Cacing =wrêcita, wrêjit, nahuti, lusi.
  5. Cèlèng =waraha, wêgang, durgangsa.
  6. Cêkêl =sambut, asta, jabat, gêgên.
  7. Clèrèt =kilat, lidhah, thathit, gêlap.
  8. Cumbana =among yun, among lulut, among raras, karasikan, pulangsih.

D

  1. Dalan =marga, sopana, ênu, lêbuh, lurung, yana, hawan.
  2. Dandan =ngadiraga, mandara, busana, tata.
  3. Dewa =absara, dewata, bathara, jawata, amara, rêsi-gana, hyang, widadara, nasa, sura.
  4. Dèwi =apsari, bathari, widadari, dewati, sura-wadu, sura-rêtna, waranggana.
  5. Dêlêng =dulu, miyat, ngèksi, mulat, satmata, anon, nabpada, ton.
  6. Durjana =duratmaka, dhustha, wêri, kunjana, dursila.
  7. Dampar =amparan, padmasana, singgasana, patarana, malige, mèru-padma, palangka.
  8. Dhewe =priyangga, juga, gana, anggana, pribadi.
  9. Dêlik =umpêtan, sênêtan, ampungan, bonglot, umêt.
  10. Dhuwit =arta, ardana, yatra, picis, kopang.
  11. Dhuwur =bentar, luhur, punjung.

E

  1. Endah =raras, rarasrum, sênên, wicitra, berama, alêp, rêsmi, listya.
  2. Êmas =jêne, kancana, kanaka, rukma, rukmi, rikma, lancana, suwarna, iradya.
  3. Êndhas =sirah, mustaka, mastaka, murda, utamangga, kumba, sidhira, ulu, mudangkara.

G

  1. ngGone =dènnya, denya, dera, dènira, donira.
  2. Panggonan =gwan, unggwan, don, laya, ênu.
  3. Gada =dhandha, bisana, lori, dhandhaka, loita, candha.
  4. Gajah =asti, dirada, èsthi, dwipangga, liman, matêngga, waniti, gajahmuka, angga.
  5. Galak =rota, lodra, krura, pragalba, darna, wiroda.
  6. Gaman =astra, sanjata, sara, bêdhama, braja.
  7. Gandewa =danu, laras, langkap, busur, puksana, nusara.
  8. Gawe =makirtya, ambangun, karya, kardi, karti, yasa.
  9. Gêdhe =agung, gora, dhakah, raya, sigrong, murda.
  10. Gêndera =dwaja, têngêran, panji, lalayu, sinjang, laga, tandha, daludag, umbul-umbul, rontèk.
  11. Gêni =agni, api,, bahni, dahana, brama, pawaka, siking, guna, mrêta, brahma, puyika, latu, puya, jata.
  12. Gludhug =grah, guntur, gumuruh, gêrah, guruh, gurnita, gurnang, gêtuk, gêtêr, patêr, goragra, bituk.
  13. Gulu =tênggak, jangga, lungayan, lungkaya, lèhèr, lungaya.75. Gumun =ascaraya, kawismayan, mindu, lamlam.
  14. Gunêm =wacana, ujar, wicara, dêlêng,[4] wiwaksita, ling.
  15. Gunung =adri, aldaka, ancala, ardi, arga, giri, parwata, wukir, enadra, giri, mèru, parbata.
  16. Guwa =guha, rago, gothaka, giyana, awama, ragu, runggu, susupan, song, padhuhan.
  17. Godhong =ron, rondhan,[5]patra, taru, dhahon, parna.

I

  1. Intên =ira, rêtna, sotya, galuh, nila, kumala, manik, kalêngka, wêdhihan.
  2. Irung =grana, parsana, nasika.
  3. Iwak =mina, jita, matswa, oti, wiyangga, mira, maswa.

J

  1. Jam =tabuh, pukul, tabèh, gathi, gathita.
  2. Jaran =swa, aswa, turangga, wajik, undhakan, kalangkya.
  3. Janaka = Permadi (tampan), Parta (pahlawan perang), Janaka (memiliki banyak istri), Dananjaya, Kumbaljali, Ciptaning Mintaraga (pendeta suci), Pandusiwi, Indratanaya (putra Batara Indra), Jahnawi (gesit trengginas)
  4. Jênêng =bisikan, parab, juluk, têngran, sêbut, wêwangi, asma, sambat, têngêran.
  5. Jurang =parung, rèjèng, trêbis, trêjung, sigrong, grong, lêmbah, kalora, gahana, nadindra.
  6. Jogèd =baksa, ngibing, ngigêl, mataya, taya, patrayuda.

K

  1. Kabèh =pwa, sakèh, sanggya, sadarum, sagung, salir, sawegung, sakalir, sakwèh, kapwa, samanta, kapya.
  2. Kêdhaton =karaton,, kadhatun, kênyapuri, puri, pura, prasadarga, pusantara, kadhatyan, kadhatwan.
  3. Kaya =kadya, kadi, lir, anglir, lwir, tulya, pinda,[6] yayah, pendah, asawang, sasat, saksat, saprati.
  4. Kayangan =endralaya, endraloka, endrapada, dewalaya.
  5. Kalajêngking =karkala, kiha, mracika, wrisika, wikatha, pracika.
  6. Kalah =asor, kasor, kandhah, kandhih, katitih.
  7. Kanca =kanthi, rowang, rewang, graya, pasaya.9
  8. Kancil =palguna, pêthangkus, gumira, marguna, wariga, sasa.
  9. Kang =sing, nikang, kanang, ponang, rikatang, rikanang.
  10. Kangên =wulangun, kudhandhangan.
  11. Karêp =abipraya, sadya, kapti, arah, angkah, praya, parasdya, kedah, dwistha.
  12. Kasêngsêm =wulangun, lênglêng, mangunêng, mangunkung, monêng.
  13. Kasmaran =karungrungan, brangta, kandhuhan, brangti.
  14. Katon =wuryan, kawangwang, kasatmata, kèksi, kèngis.
  15. Kacilakan =katriwadhan,[7] kawatgata, pataka, sêngkala.
  16. Kawêlasan =wilasa, parimarma, parimirma, runya.
  17. Kawuk =mênyawak, salira, diksa, miyangga.
  18. Kawruh =pangawikan, sastra, weda, widya.
  19. Kèwuhan =èmêng, kawêkèn, kepyan, kepon, keron, kewran, wagugên.
  20. Kêbo =mundhing, wrasaba, misa, andhanu, srawana, andhana, maesa.
  21. Kêmangga =warmata, kyaksa, garagati, gumênggêng, kêmamangga[8]
  22. Kêmbang =sêkar, sari, puspa, puspita, kusuma, kumala, padma.
  23. Kêndêl =sudira, darna, nirbaya, nirbita, wani.
  24. Kêpengin =kudhandhangan, mahyun, sambega.
  25. Kêpithing =drahi, darika, kamitra, kathira, mindara.
  26. Kêris =dhuwung, wangkingan, katga, curiga, suduk, sundhapa.
  27. Kêsêngsêm =wulangun, wuyung, brangta, brangti, tura, suraga.
  28. Kêsuwur =sumbung, sumbaga, kalok, kaonang-onang, kajanapriya, kasub, kawêntar, kombul, kaloka.
  29. Kêthèk =wre, rewanda, kapi, kuthila, wanara, palwaga, kapila, kuthilapas, juris.
  30. Kidang =arina, sanggira, walgasa, ujung, mrêga, saraba, cêmuru, wariga.
  31. Kidul =dyaha, duksina, daksina, raksira. Kidulwetan = tunggara, byabya. Kidulkulon = kaneya.
  32. Kilat =thathit, laban, lidhah, widyuta, lidha, obar-abir.
  33. Kinjêng =Kipada, trungka, gambyang, trawinggana.
  34. Klabang =kanaba, manggakala, sirsa, sirusapa, sangkatha.
  35. Kuburan =astana, pasetran, pasarean, makam, patyastana.
  36. Kuku =kênaka, tulangsa, umêt, pakri.
  37. Kulit =walulang, kumara, wacucal, carma, kusika.
  38. Kuning =pita, jênar, gadhing.
  39. Kuping =talingan, padlingan, pangrênga, karana, karni, kenoh.
  40. Kucing =pusa, kumwangga, kuwikri, posiyang, lindhika.
  41. Kuwatir =sumêlang, sandeya, waswita, wancakdriya, mamang, walangati, ganggam, walangkayun, walangkapti, kapita.
  42. Kobong =gêsêng, basmi, kawêlagar, tunu.
  43. Kodhok =wiyangga, canthoka, pas, wiyung, wrêstika, weyangga.
  44. Kombang =brêmara, sadpada, madukara, madubrata, pohali.
  45. Konangan =kawadaka, kacêngikan, kabikana.
  46. Kongkonan =utusan, duta, caraka, sagnyana, cundhaka, gandhèk, wimbasara.
  47. Kowe =andika, rika, ta, kita, pakênira, sira, pukulun, paduka, pêna, dika, pantèn.
  48. Kreta =rata, padhati, ratangga, yana, wimana, gotana.

L

  1. Layang =nawala, sêrat, pustaka, kintèki, walgita, wilapa, palupi, patra.
  2. Laku =lakwa, laksa, laksana, laksita, caraka, laris, lintang.
  3. Lambe =lathi, bibir, talawya, dukara, kalpija, wiwitra, wiruca.
  4. Lan =dan, lèn, lawan, kalawan, miwah, tanapi, apituwin.
  5. Lanang =jalêr, jalu, priya, purusa, kakung.
  6. Langgêng =baka, lana, anitya, satiti, sanityasa.
  7. Langit =boma, bomantara, akasa, antariksa, wiyat, wiyati, cakrawala, gagana, widik-widik, byoma, antarariya.
  8. Lara =roga, agring, rapuh, angluh, grah, wikara, marana.
  9. Lawang =wiwara, dwara.
  10. Lèng =nanda, wilasita, rong, rago, song, trustha, trusthi, wiwara, guwa, gatra, babahan.
  11. Lêgi =hartati, madura, sarkara, manis.
  12. Lêmah =(idêm bumi) siti, kisma, kismaka, pratiwi, bantala, bumija, pratala, maitala, buh.
  13. Lêmês =mrêdu, mardawa, wrêdu, lêntur, luwês.
  14. Lêmut =nyamuk, murinda, muring, jingklong.
  15. Liya =lèn, liyan, beda, manèh, pae.
  16. Lindhu =prakêmpa, lindhung, kampita.
  17. Linuwih =linuhung, danuja, dibya, maha, kalana, nindhita, nindya, prameya, narawantah.
  18. Lintah =wrêdu, uta, wrêduangga
  19. Lintang =wintang, kartika, sudama, tranggana, sasa, taranggana, bintang, sukra, buda, (mêrkurius), baoma (mars).
  20. Lingsang =canana, dokara, waringsang.
  21. Lumaku =lumaksana, lumastari, lumampah, lumaris, tumindak.
  22. Lunga =alès, lès, anis, linggar, wisata, mentar, mandra, layat.
  23. Lungguh =lênggah, linggih, sila, satata, pinarak.
  24. Lutung =cênguk, budhêng, krêsnangga, wiruka, anjani, silanjani.
  25. Luwak =lêwis, harwaka, lardha.
  26. Luwih =langkung, kalangkung, wi, ti, di, su, kamantyan, dibya, maha, nin, prama, nindya, kamayangan.
  27. Lor =utara, untara, nurwitri (lor wetan),[9] narasunya (lor wetan).

M

  1. Mabur =nglayang, ngambara, muluk, maudara, lawat.
  2. Marcapada =madyapada, marapada, narapada, janmapada, janapada, janaloka.
  3. Maling =cora, curi, durjana, dursila, endrajala.
  4. Manèh =malih, manih, maning, muwah.
  5. Manuk =kaga, paksi, kukila.
  6. Mangan =bukti, nadhah, boja, bojana, baksa, dhahar.
  7. Mangkene =nihan, kadyeka, nono, ya ta, samangkana.
  8. Mangsa =a. arane :1. Buda, 2. Buja, 3. Wedha, 4. Caturyuga, 5. Gati, 6. Wanaya, 7. Biksuka, 8. Basu, 9. Nanda, 10. Boma. b. pranatamangsa: 1. Kasa (Kartika) 41 dina, 2. Karo (Pusa) 23 dina, 3. Katêlu (Manggasri) 24 dina, 4. Kapat (Sitra) 25 dina, 5. Kalima (Manggakala) 27 dina, 6. Kanêm (Naya) 43 dina, 7. Kapitu (Palguna) 43 dina, 8. Kawolu (Wisaka) 26 dina, 9. Kasanga (Jita) 25 dina, 10. Kasêpuluh (Srawana) 24 dina, 11. Dêstha (Padrawana) 23 dina, 12. Sadha (Asuji) 41 dina.
  9. Mata =aksa, aksi, èksi, tingal, soca, caksu.
  10. Mati =lalis, ngajal, lampus, lena, palastra, antaka, ngêmasi, antu, seda, surud, pralaya, padhêm, murud.
  11. Macan =mong, arimo, sima, singa, sardula, pragalba.
  12. Mega =ima, jaladara, irawan, imalaya, kokap, dumaya, imantaka, urur.
  13. Mèlu =nut, anut, tumuntur, dumulur, umiring, tutwuri, tutwuntat.
  14. Mêmpêng =asrêng, kapiadhêm, kapatibrata, kêsêksan, tumêmbirang, adrêng.
  15. Mênang =jaya, digdaya, digjaya, wijayanti, wijaya, unggul.
  16. Mênjangan =sangsam, krandhi, canggah, randhi, rusah, wrangga.
  17. Mêndhung =rêmêng, rumung, dhanu, jaladara, rarabi, ambuda, limud, gana, jaladha.
  18. Mênêng =minggu, rêgu, mona, kapinêng.
  19. Mêrak =badhak, cohung, manyura.
  20. Mêtêng =nggarbini, ngandut,[10] ngandhêg, maudara.
  21. Mili =umis, drawaya, marawaya.
  22. Miranti =samêkta, sangkêp, siyaga.
  23. Misuwur =kaloka, kondhang, kalok, kontab, kajuwara, kawarta, kuncara, kawêntar, kasub, kasumbaga, kasusra, kasruh.
  24. Muja =manêkung, sêmèdi, nêgês, manuswara.
  25. Mulane =dadi, marma, sumarma, sangsipta, marmi, matang.
  26. Mung =anging, juga, kêwala, muhung, lêhêng.
  27. Munggah =sumêngka, nungsung.
  28. Mungsuh =satru, ripu, lawan, parangmuka, wèri, durniti.
  29. Murangkrama =calawanthah, murangkrama, narukrama, murangtata.
  30. Muring-muring =kurda, krodha, condha, kotbuta, duka, bramantya.
  31. Murub =malad, maladi, makara, lumêng, arkara, jwalita.
  32. Mokal =dupara, durantara, asambawa.
  33. Momong =among, wong-wong, wangwang.

N

  1. Nagara =praja, kutha, radya, pura.
  2. Nalika =rikala, sahat, sêdhêng, duk, kala, dupi, tatkala.
  3. Nanging =anging, anapi, mapan.
  4. Napas =huswa, huswasa, niswasa.
  5. Nêmpuh =ngambul, angrok, byat, sumèbêt.
  6. Nêngsêmake =birama, lêngêng, manoara, manuhara, ragakarana.
  7. Niliki =maninjo, manambangi, ngendhangi.
  8. Nistha =adama, asor, papa, sampati, kuthip, cuta.
  9. Nuli =nuntên, tandya, nulya, dan, adan, saksana, wawang, rêke, samantara, manêhêr, wangwang.
  10. Nulis =nurat, nyitra, mareka, nitra.
  11. Nom =nèm, anom, mudha, taruna, taruni, anyas.
  12. Nyambutgawe =nambutkarya, nambut kardi, ngupa boga, ngupajiwa.
  13. Nyandhak =ngrênggêp, rumênggêp, nyambut, ngasta.
  14. Nyapa =nambrama, nyênggara, sumapa.
  15. Nyata =yêkti, byakta, wyakti, niyata, wèdi.
  16. Nyawa =atma, jiwa, satmaka, suksma, atmaka, yitma, yatmaka.
  17. Nyêmbah =wotsari, wotsinom, wotsêkar, nêmbah, mangênjali, mangarcana, mandrawa, ngaraspada, mangêstupada.
  18. Nyunggi =ngêmbun, nuhun, mundhi.
  19. Ngadêg =mandhiri, madêg, mandaka, mradêksa.
  20. Ngalêm =ngalêmbana, ngumastawa, manadukara, mudya, galang, muji, ngêla-êla, ngastuti.
  21. Ngamuk =gardaka, ngiwung, liwung, mamuk, mawuk.
  22. Nganggit =angikêt, angapus, anggupita, angrumpaka, nawunggita, angripta, anggubah, anukarta.
  23. Ngarêp-arêp =ngarsa-arsa, ngarsi-arsi, marêp-arêp
  24. Ngenaki =sambrana, maenaka, mahandani.
  25. Ngênani =mranani, angêne, manduki, cumundhuk.
  26. Ngêsah =angluh, manglah, angsasa.
  27. Nginang =mucang, menang, mawoh, nambuka.
  28. Ngincêng =ngincêr, nginte, niyangake.
  29. Nglipur =ngimur, ngalimur, ngrarapu, mriyêmbada.
  30. Ngumbara =ngalaya, kalana.
  31. Ngunandika =anggarjita, ngudasmara.
  32. Ngrêngga =miwêh, nguparêngga, macarana, manupaka, marunggya, ngoswa, sumungga, nawung, mimaha, mandara, karawistha, mangiwêh, manukarta.
  33. Ngrintih =ngrêngik, ringing-ringih, ngrêngih.
  34. Ngrujuki =mangayubagya, manadukara, manaduganda, manobawa.

O

  1. Olèh =antuk, molih, pakantuk.
  2. Omah =griya, wisma, dalêm, suyasa, graha, bale, panti.
  3. Oncat =anglès, lès, linggar, wiwarjita.
  4. Ora =tan, tar, datan, datar, taman.

P

  1. Pajangan =patani, pajungutan, tilamrum, jinêmrik, mandakiya.
  2. Padha =samya, kapya, kapwa.
  3. Padhang =prawana, dipa, bawera, lasa.
  4. Pakewuh =bancana, bêndana, pringga, walangsangkêr.
  5. Pakurmatan =pangastawa, astuti, kastawa, panakrama.
  6. Pakumpulan =pahêman, pahoman.
  7. Palungguhan =patarana, sasana.
  8. Pamulangan =pawiyatan, pracabakan,[11] kartawaran.
  9. Pamujan =sanggar, palanggatan, pamêlêngan, pidikan, wijana.
  10. Panah =astra, sara, braja, jêmparing, margana, bana, naraca, sayaka, warastra.
  11. Pandhita =biksu, bramana, rêsi, wiku, dwija, wipra, yogi, yogiswara, maharsi, dwijawara, mahayêkti, mahamuni, mahaning, sunyata, suyati, sewasogata, ajar.
  12. Panêngah =pamade, wirun.
  13. Panuntun =nayaka, pramugari.
  14. Pantês =yogya, rêspati, yukti, mungguh.
  15. Pangaji-aji =pudyastuti, pujabrata, pujakrama.
  16. Pangan =bukti, boja, baksa, boga.
  17. Pêngarêp =kretawadana, nayaka, pramuka, pramugari.
  18. Panggawe =pakêrti, kirta, kirti, kirtya.
  19. Pagawean =pakaryan, pakarti, gawe, ayahan.
  20. Panggonan =asana, êndon, sasana, sana, loka, laya.
  21. Paprangan =adilaga, pabaratan, payudan, palagan, pamedan, rananggana, rana.
  22. Para nyai =pawongan, cèthi, paricara, manih, kaka-kaka, kaki-kaki.
  23. Paseban =pasewakan, panangkilan, pasowanan, pancaniti, balerong.
  24. Patamanan =adyana, wêdari, mantrasari, sarilaya, mandrakusuma, pijana, taman sari.
  25. Patapan =dhepok, asrama, pamidikan.
  26. Pati =antaka, pralaya, lena, surud, ngêmasi.
  27. Patih =nindyamantri, rêkyanapatya, mantrimuka, mantriwisesa
  28. Paturon =boma, pagulingan, paprêman, tilam, pajungutan, gupit, jinêm rum.
  29. Pawèh =paparing, wilasa, ganjaran, nugraha, parman, pitêdhan.
  30. Pêdang[12] =sabêt, candrasa.
  31. Pêdhêd =lawana, lona, kathuka.
  32. Pêdhut =lamuk, ampak, limun.
  33. Pênyu =masiran, kêtêm, kurma.
  34. Pêrang =yuda, laga, jurit, pupuh, rok, bandayuda, bandawala, pragola.
  35. Pêsthi =yêkti, niscaya, istura, tamtu, wastu, byakta.
  36. Pilingan =pilisan, pamidhi, pilis.
  37. Pintêr =nimpuna, widigda, widura, guna, wasis, budiman, putus, wicaksana, wignya, lêbda, kartiyasa, sêntika, limpad.
  38. Pinggir =têpi, imbang, swamipa.
  39. Piranti =pandaya, wiyasa, wisaya.
  40. Pitutur =darma, warsita, wursita, wasita, warah, wuruk.
  41. Pujangga =kawirêja, kawitana, kawindra, yampu.
  42. Pulo =nuswa, nusa, dipa.
  43. Piwulang =warah, wuruk, wiyata.
  44. Punggawa =nayaka, wadana, pratiwa, prameya, manggala, brêtyapati, mantri.
  45. Putih =seta, pingul, dawala, kapila, pinge.
  46. Putu =wayah, putraka, wancala.
  47. Putri =dèwi, duhita, wahini, rini.
  48. Pucak =agra, gera, cundha, tunga.
  49. Polatan =naya, nayana, netya, wanglu.
  50. Pondhokan =sanggraha, kuwu, pakuwon, pasanggrahan, parêrêman, wangunan.
  51. Pupus =pradapa, êlung, laksmi, komala, suhun.
  52. Prajurit =wira, prawira, wara, sura, danuja, narawara, tamtama.
  53. Prahara =bayu bajra, pancawora, pracanda, riwut, sindhung, aliwawar, pratipa.
  54. Pramèswari =dayinta, dayita, sori, mahisi, narpawadu, natadèwi, bini aji.

R

  1. Rajabrana =brana, rajatadi, dunya, rajapèni.
  2. Rai =muka, waktra, wadana, surya, pasuryan, swa.
  3. Rambut =rema, roma, wèni, sinom, kesawa, jatha, kesa.
  4. Rame =atri, ramya, umyung. gumuruh, asrang, gurnita, gumêr, gumrêk, rumung, sumrêk.
  5. Rampung =paripurna, palakarta, palestha, pulasta, labdakarya.
  6. Rase =rasya, julungwangi, widata.
  7. Ratu =esa, aji, dipa, raja, nata, narendra, nararya, naranata, nara iswara, sri, maharaja, pamase, buminata, mah raja, dhatu, prabu.
  8. Rêmbug =wuwus, ujar, ucap, ling, wacana, wicara, wursita, ngling, gusthi.
  9. Rêmbulan =candra, badra, sasi, basanta, kirana, wulan, lèk, sitarêsmi, sasadara, sitèngsu, soma.
  10. Rêrênggan =busana, uparêngga, carana, pahyasan, unadi, karawistha.
  11. Rêca =pratima, arca, bimba.
  12. Rungu =piyarsa, rêngên,, piyarsi.
  13. Rusak =ruksa, suh, brastha, rêmpak, prawasa, rabasa, nir, gêmpang. punah, rurah, rug.
  14. Rosa =sarosa, daya, prakosa, gagah, baka.

S

  1. Sabab =karana, niwanda, nimita.
  2. Sadulur =kadang, sudara, sagarba, saringan, yadu, warga, wandawa.
  3. Sadhiya =rumanti, miranti, siyaga.
  4. Sagara =samodra, tasik, jaladri, jalanidi, lahut, gambiralaya, udadi.
  5. Saya =sangkin, ngranuhi.
  6. Sayêmbara =pasanggiri.
  7. Sakti =yoni, nuraga, wijaya.
  8. Samar =maya, tambung, tidha-tidha.
  9. Sanak =kadang, kadang-kadeyan, bandhu, bandhawa, palibaya.
  10. Sanaksadulur =wandu-wandawa, wanduwarga, wangsa.
  11. Sapi =lêmbana, andini, andana.
  12. Sarèh =santa, rêrêm, komala.
  13. Satriya =danudara, andanawarsih.[13]
  14. Senapati =senapatya, brêtyapati, narawara, panglima, hulubalang, pramugari.
  15. Satus =sata, satak, swata.
  16. Sèwu =saharsa, saiwu.
  17. Sêdhih =wyung, wulangun, anglês, duhkita, dukacipta, giyuh, katrêsnan, kung, manastapa, manonbawa, mangunêng, mèpu, margiyuh, rancaka, rimang, turida, èmêng.
  18. Sêmèdi =manungku puja, mangeka pada.
  19. Sumaput =kantaka, kantu, kapidara, marput.
  20. Sêmbah =astawa, astuti, arcana, bêkti, mangênjali, èstu, ngèstupada, wotsari, wotsinom, mangastawa, widya, nadpada.
  21. Sêmbrana =lirwa, pêpeka, pramada.
  22. Sêmu =asmu, èsmu, masmu.
  23. Sêmut =brêkithi, tutsama, kariti, sarawa.
  24. Sêndhang =bak, lwah, botrawi, warigi, jahning, nastapa.
  25. Sênêng =tusta, lamlam, tusthi, kasarjon, karongron, lêlangên.
  26. Sêngsêm =asmara, sêm, turida, carya, sarya.
  27. Sêrik =runtik, êru, rêngu, ru.
  28. Sêpi =sunja, sunya, samun.
  29. Sathithik =sapala, samatra, alpa.
  30. Sigêg =ata, atita, data tita, data pitana.
  31. Sih =asmara, manobawa, parimarma, palimirma, wilapa.
  32. Sih-sinihan =karonsih, salulut, prêjiwatan.
  33. Siyung =jatha, jêthis, saradala.
  34. Sikil =suku, pada, sampeyan, paduka, samparan.
  35. Siksa =sapudhêndha, wêsiasat, wigraha.
  36. Sitinggil =sitiluhur, sitibentar, manguntur, balerungga.
  37. Slamêt =ayu, basuki, yuwana, swasta.
  38. Sugih =kaya, drêbala, sardana.
  39. Sukêt =dhukut, kalang-kalang, trena.
  40. Suksma =yatma, yatmaka, yitma.
  41. Sulaya =dêrganca, salawana.
  42. Sumur =parigi, gustha, andu.
  43. Sumorot =amyang, dumilah, mradipta, rucitra, supraba.
  44. Supaya =darapon, supadya, maran, darapwan.
  45. Surup (wayah) =sandekala, sandyakala, sandyawila, sirêm-sirêm.
  46. Susah =rudita, manastapa, mirong, turida, ruwida, duhka, wirangrong, wingit, rudah, wigêna, kung, kingkin, sungkawa, sêkêl, wuyung, galana, bunêk, wiyadi, wiyoga.
  47. Suci =jêrnih, brêsih, makêning.
  48. Suwiwi =paksa, lar, pênjawat, lahuyang.
  49. Suwung =napi, namu-namu, wuk, wun.
  50. Sorot =kênyar, kirana, kram, ujwala, ujwalita, sênên, sunu.
  51. Srêngèn =runtik, bêndu, bramantya, maringut, rêngat, duka.
  52. Srêngenge =arka, aruna, raditya, pratangga, diwangkara, prabangkara, pratanggapati, bagaspati, baskara, bagaskara, arditiya, radite, suwandagni, arimurti, banu.
  53. Swara =sraba, bawa, wakya.
  54. Suwarga =endrabawana, kahyangan, nirwana, kadewatan, suraya, suranadi, ariloka, aribawana, endraloka, surabawana.

T

  1. Tali =pusara, apus, bêndana, pratisara.
  2. Tamba =usada, mausada, maosadi.
  3. Tamèng =puksur, paris, jêbêng, kantar.
  4. Tampa =sambut, tanggap, tarima.
  5. Tansah =nityasa, titir, anggung, lana, nitya, lot, manggung.
  6. Tangan =asta, lungia, lungiyan, sikara, bujaka.
  7. Tangi =bangun, wungu, manindawa, manandra.
  8. Taun =warsa, warsaya, warsaka.
  9. Tatakrama =kramaniti, parikrama, udanagara, subasita.
  10. Tatu =labêt, kanin, brana.
  11. Taun =Alip, Ehe, Jimawal, Je, Dal, Be, Wawu, Jimakir.
  12. Tawon =brêmara, sadpada, tuskara.
  13. Teja =wangkawa, kuwung, danu, danumaya.
  14. Têgal =talun, pathalunan,[14] medan, setra.3
  15. Têkèk =basu, tatmaka, darnita.
  16. Têntrêm =rêrêm, ênang, gayêng, santi.
  17. Têtêp =lana, langgêng, sasada, lane.
  18. Tikus =wêgang, musi, wehyang.
  19. Tilik =tinjo, sambang, lawat.
  20. Tlapukan =pakêjèpan, duraksa, anetah.
  21. Tuladha =darsana, kupiya, lupiya, palupi, sudarsana.
  22. Tulis =nêrat, citra, carik, sastra, ciri, gurit, lukita.
  23. Tulus =sudarga, widada, sudha.
  24. Tumbak =lêmbing, waos, watang, sulaka, galah.
  25. Tumungkul =mabukuh, makidhupuh, marikêlu.
  26. Tuna =rugi, ruge, nirlaba.
  27. Tunjung =trate, sarasidya, samawih, kumuda, pakaja.
  28. Tunggangan =titihan, wahana, tumangan, wimana.
  29. Turu =tilêm, sare, guling, nendra, mrêm, supta.
  30. Tutwuri =tutwuntat, lumiring, lumirig, tumular, lumud, tumuntur.
  31. Tuwa =tuha, wrêdha, sêpuh, jimbun.

U

  1. Udan =wrêsthi, jawah, jawuh, jawèh, riris, warsa, wrêsti, truh, ratacap, taracah, sra, rarabi, rêrêb, krêmun, darsa, surur.
  2. Ula =sarpa, taksaka, naga, urar, ananta, wasu, basu, bujangga, ardawalika.
  3. Ulat =nitya, naya, liring, wulat, nayana, jaswa, natya, netya.
  4. Ulêr =wrêki, hurta, kramira.
  5. Umbul-umbul =tunggul, dwaja, daludag, juluk-juluk.
  6. Ukum =gêdhak-gêdhik, sêngkung, sêngung, garwita.
  7. Untu =waja, danta, denta, udaka.
  8. Urang =makara, mangkara, pakeng.
  9. Urip =gêsang, hidhup, atma, juwita, tuwuh, jiwana, kayun, satmaka.
  10. Utawa =atawa, atanapi, nguniwèh.
  11. Utusan =duta, cacala, caraka, cundhaka, gandhèk.
  12. Uwang =wêhang, wêgang, paksa.

W

  1. Wadon =èstri, dyah, wanita, juwita, wanudya, kani, waita, garini, wara, rèni, dayita, gini, rêtna.
  2. Walang =wancak, anggas, wancal.
  3. Wani =sura, darna, guragadha.
  4. Wangi =amrik, arum, sumrik, wida.
  5. Waringin =mandira, gurda, prih.
  6. Warna =rupa, aneka.
  7. Waskitha =wicaksana, sinangjana.
  8. Waspada =pranawa, prastawa.
  9. Watês =ingan, tata, parimana.
  10. Watu =sela, gilang, parang, kumalasa, padsa.
  11. Wêdi =jrih, três, takut, wiwrin, giris, girisa, ulap.
  12. Wêdhus =kambing, dumba, padrawana, medaka, menda.
  13. Wêkasan =wasana, puwara,têmah,, datatita, iti, anta.
  14. Wêlas =turida, tura, wilasa, kurunya, rudya.
  15. Wêruh =udani, upiksa, upaksi, wikan, wrin.
  16. Wêtu =wijil, wiyos, wahya, wimba, ja, wurya.
  17. Wêsi =ayah, aya, bêsi, warani.
  18. Wêtêng =padharan, udara, garba.
  19. Widadari =apsari, dèwi, dewati, bathari, waranggana, yuwati.
  20. Wiwit =lêkas, gagat, prawita, wurya.
  21. Wit =wrêksa, taru.
  22. Wuda =lagna, lagnyana, lêgêna.
  23. Wudêl =pusêr, nabi.
  24. Wong =wang, jana, janma, jalma.
  25. Woh =pala, uma, wilupa.
  26. Wuku = diurut = Sinta, Landêp, Wukir, Kuranthil, Tolu, Gumbrêg, Warigalit, Warigagung, Julungwangi, Sungsang, Galungan, Kuningan, Langkir, Mandhasiya, Julungpujud, Pahang, Kuruwêlud, Mrakèh, Tambir, Mêdhangkungan, Maktal, Wuye, Manail, Prangbakat, Bala, Wugu, Wayang, Kulawu, Dhukut, Watugunung.
  27. Windu =Kuntara, Sangara, Sancaya, Adi.
  28. Yèn =yan, mênawa, bilih, upama, upami, lamun, kalamun.

Dasanamane Dina lan Weton

Dina

  1. Ahad : Dite
  2. Senin : Soma
  3. Selasa : Anggara
  4. Rabu : Buda
  5. Kamis : Rêspati
  6. Jumat : Sukra
  7. Sabtu : Tumpak

Pasaran

  1. Kliwon : Kasih
  2. Legi : Manis
  3. Pahing : Paing (pêthakan)
  4. Pon : Pon (kuningan, kêlabêt)
  5. Wage : Cêmêngan

Dasanamane Alam

  1. Banyu dasanamane we, tirta, warih, har, sindu, wayi, tuban, hèr, amêrta, arjuna, udaka, sangara, jala, jahni, jahnawi, jahning.
  2. Lintang dasanamane wintang, kartika, sudama, tranggana, sasa, taranggana, bintang, sukra, buda, (mêrkurius), baoma (mars).
  3. Bumi dasanamane mandhala, dharana, maetala, buwana, basundara, basundari, pratyana.
  4. Angin dasanamane riwut, bajra, sindhung, anila, bayu, aliwawar, tata, barat, samirana, wirayang.
  5. Srêngenge dasanamane arka, aruna, raditya, pratangga, diwangkara, prabangkara, pratanggapati, bagaspati, baskara, bagaskara, arditiya, radite, suwandagni, arimurti, banu.
  6. Gunung dasanamane adri, aldaka, ancala, ardi, arga, giri, parwata, wukir, enadra, giri, mèru, parbata.
  7. Langit dasanamane boma, bomantara, akasa, antariksa, wiyat, wiyati, cakrawala, gagana, widik-widik, byoma, antarariya.
  8. Geni dasanamane anala, api, apuyya, agni, dahana, latu, pawaka, puya, puyika, mercu, mretyu, bahni.
  9. Lemah dasanamane rasatala, kisma, kismaka, siti, swanapada, laksititala, bantala, bumija.

Leave a Comment